Trong hơn 200 trang sách, Văn Công Tuấn ôm vào lòng cả đất trời, cỏ cây nắng gió cùng sự sống trong tương quan với con người, và cả những mẩu chuyện người chuyện đời như xa như gần, cho đến những chuyện tình mộc mạc chất phác giản dị, tưởng như bất cứ ai cũng đã từng được nghe qua đâu đó... Tất cả những điều đó được anh trình bày xoay quanh sự mong manh của một hơi thở, mà suy cho cùng cũng chính là mong manh của một kiếp người.

Và trong kiếp người mong manh đó, khi nhìn vào cuộc sống anh không đứng từ góc độ bàng quan. Người đọc có thể tán thành hoặc không tán thành với những gì anh viết, nhưng điều chắc chắn là sẽ có một sự đồng cảm ở mức độ nào đó, bởi những gì anh nhìn, anh viết, vốn không hề xa lạ với cuộc sống này. Chỉ có điều, anh đang kể sự việc theo cách của riêng anh.

Điều này thể hiện rõ ngay từ những trang viết đầu tiên, kể về công chúa Da-du-đà-la. Anh đã biến nhân vật trong Phật sử này thành một phụ nữ đời thường nhưng cũng rất siêu việt, với tất cả những yếu mềm khổ đau trần tục của một người đang yêu sớm phải chịu cảnh chia ly, nhưng cũng vô cùng vĩ đại khi là người đầu tiên trong nhân loại nhận ra và tán trợ cuộc hành trình tìm cầu giác ngộ của Thái tử Tất-đạt-đa. Hẳn có ai đó sẽ cho rằng anh đang suy diễn câu chuyện với tâm phàm tục, nhưng tôi vẫn thích cách hư cấu nhẹ nhàng của anh. Có thể câu chuyện của anh chẳng giúp ta hiểu ra thêm được điều gì mới mẻ, nhưng nó thực sự mang lại sự đồng cảm sâu xa với những cảm xúc, những tình cảm rất thật của một con người, ngay cả khi đó là một con người được ghi chép trong Phật sử.

Và rồi dưới ngòi bút dung dị của tác giả, không chỉ sự mong manh của một kiếp người, mà dường như của hết thảy những gì hữu hình trong vũ trụ này cũng dần dần được phơi bày. Anh kể về những con tàu lênh đênh trên biển, khi sự sống và cái chết đều mong manh chẳng khác gì nhau; về những cảm xúc cũng mong manh, ngụp lặn giữa biển âm thanh trong hành trình tìm kiếm chân thiện mỹ của người nhạc sĩ, hành trình mà anh gọi là đi “từ hỗn loạn đến thức tỉnh”; và anh cũng nhắc nhở chúng ta về một trái đất tưởng chừng như rất to lớn này, thật ra đang lơ lửng chênh vênh với độ nghiêng hơn một phần tư góc vuông. Anh bộc lộ những những ưu tư về thế giới hữu hình, như sự mất dần của những rừng cây, núi đá... cho đến những giá trị vô hình cũng đang ngày càng mai một trên quê hương như văn hóa đọc sách, khi tuổi trẻ trong thời hiện đại gần như không biết đến thú vui đọc sách...

Những độc giả khó tính hẳn có thể cho rằng Văn Công Tuấn đã “ôm đồm” khi muốn nói quá nhiều trong một tập sách mỏng. Nhưng có lẽ bản thân anh không quan tâm điều đó. Làm sao có thể không “ôm đồm” khi anh muốn ghi lại một nỗi lòng “chất chứa nhiều ngổn ngang không thể nói hết”? Nhưng anh đã nói rõ “đây không phải là một cuốn sách để tìm câu trả lời”, nên người đọc không cần và cũng không nên mổ xẻ phân tích cho hết từng con chữ của anh. Anh nói, “có thể đọc từng đoạn, cũng có thể bỏ dở giữa chừng”, và mong rằng mục đích của việc đọc như thế chỉ là để “ở đâu đó giữa những dòng chữ, bạn chợt nhớ đến hơi thở của mình”. Vì thế, việc anh chia sẻ những trang viết “của một người đi chậm, nhìn lâu, và có đôi khi dừng lại quá lâu trước những điều tưởng như rất quen” hẳn không nhằm mục đích cho ra đời một tác phẩm văn chương hoàn hảo. Thế nhưng, quả thật là “đâu đó giữa những dòng chữ” anh đã viết, ta có thể bất chợt bắt gặp “những nốt lặng của khúc nhạc đời mình”. Và phải chăng đó chính là lúc ta đồng cảm với tâm hồn người viết?

Điều thú vị là khi anh suy niệm về những thứ mong manh trong cuộc đời này để nhắc chúng ta rằng sự mất còn của sơn hà đại địa, cho đến văn minh cơ khí hay công nghệ, điện thư... hết thảy đều chỉ gói gọn trong khoảnh khắc của một hơi thở, thì ngay đó chúng ta bất chợt nhận biết rằng trong tất cả những điều mong manh đó, hóa ra hơi thở này của chúng ta lại là thứ bền bỉ, kiên trì nhất.

Chẳng phải vậy sao? Chính hơi thở này đã theo ta từ thuở sơ sinh cho đến tuổi cổ lai hy, vẫn cùng một cách thức vào ra không thay đổi. Chính hơi thở này đã luôn theo ta qua những thăng trầm, được mất, vui buồn sướng khổ trong suốt cuộc đời, chưa từng chia cách. Và cũng chính hơi thở này đã theo ta từ đông sang tây, đến bất cứ nơi nào trong đời sống, dù khi ta vất vả nhọc nhằn hay thảnh thơi an ổn. Trong bất kỳ hoàn cảnh nào, dù ở bất cứ đâu, khi ta còn nhận thức được về cuộc sống này thì hơi thở mong manh vẫn còn đó với ta... Ấy vậy mà chúng ta lại chẳng mấy khi nhớ đến hoặc nhận biết.

Cho nên, nếu “ở đâu đó giữa những dòng chữ, bạn chợt nhớ đến hơi thở của mình” thì điều đó đã quá đủ để là một món quà quý giá dành cho người đọc. Bởi vì “nhớ đến hơi thở của mình” chính là bước đầu tiên để nhận thức đúng về bản chất đời sống, để có thể xua tan đi những ảo tưởng mặc định của hầu hết chúng ta về một cuộc đời tưởng như luôn bền chắc và ổn định... Những oán hờn ganh ghét, những tranh chấp đúng sai hay được mất hơn thua trong cuộc đời này, ngay khi ấy sẽ không còn nhiều ý nghĩa, vì chúng ta nhận ra một sự thật là, giới hạn của tất cả những điều ấy chưa bao giờ vượt qua được giới hạn của một hơi thở. Ngay khi hơi thở mong manh này chấm dứt, cả vũ trụ mênh mông này còn không tồn tại đối với ta, huống chi là những thăng trầm vinh nhục...

Và chúng ta sẽ mang theo được gì khi đi qua giới hạn mong manh của một hơi thở vừa dừng lại? Câu trả lời là sẽ không có gì cả! Cho nên, những gì ta thực sự “có được”, chỉ có thể là niềm vui sống ngay trong khoảnh khắc này, khi ta còn tồn tại với hơi thở vào ra. Và may mắn thay, niềm vui đó không quá khó khăn để đạt được với những ai mở lòng thương yêu. Vì thế, Văn Công Tuấn đã gần như kết lại tập sách với một chia sẻ chân thành. Một cách giản dị, anh khuyên chúng ta hãy “mỉm cười với cuộc đời và nói những lời chân thành yêu thương”.

Và điều quan trọng nhất là, hãy yêu thương ngay khoảnh khắc này, khi ta vẫn còn đang tận hưởng cuộc sống quý giá, và “đừng đợi đến lúc... ...”.

Mong sao, dù với những bộn bề của cuộc sống, độc giả của sách này có lúc cũng sẽ “chợt nhận ra mình vẫn đang thở, giữa những ngày tưởng như đã quên điều ấy”. Và chỉ “một khoảnh khắc rất khẽ” như thế thôi, hẳn cũng đã đủ để cho chúng ta một cơ hội chạm tay vào hạnh phúc rất thật trong cuộc đời này.

Cuối cùng, xin mượn lời anh để cầu chúc tất cả quý độc giả “đêm ngày sáu thời thường an lành”.

Trân trọng,
Nguyễn Minh Tiến 

Tiếp tục nghe? 🎧

Bạn có muốn nghe tiếp từ phân đoạn đã dừng không?