Khoảng cách giữa tôi và gia đình cha mẹ, anh em ngày càng xa dần. Tôi cảm nhận điều đó trong cách sinh hoạt và suy nghĩ của mỗi người. Như cái tết này, khoảng cách càng hiện rõ dần.

Có lẽ trong cách sống, tư duy và cảm nhận cuộc sống của tôi ngày càng thay đổi và đi qua một “con đường” khác. Một con đường có lẽ ít người đi, không muốn đi và thấy mà không đi. Vì nó không có mùi thơm của thịt, màu óng ánh của bạch kim, không có tiếng ồn ào xóm chợ... Mà đó là con đường vắng vẻ, được tôn tạo bởi những vẻ đẹp của bông hoa nhân cách, bông hoa trí tuệ, bông hoa của sự chia sẻ yêu thương…

Từ nhỏ tôi đã vất vả đấu tranh cho những suy nghĩ và lý tưởng của mình. Từ sự quan sát và nhân sinh quan, thế giới quan của mình, có vẻ như đều ngược lại với hoàn cảnh sống xung quanh. Trong lúc những người khác nghỉ học để đi làm kiếm tiền thì tôi lại đâm đầu đâm cổ vào học và đọc sách. Mọi người muốn tôi nghỉ học thì tôi lại càng muốn học.

Mẹ tôi là một nhà buôn bán, và cái nghề kiếm sống bằng buôn bán gỗ lậu thật khủng khiếp tại miền quê khô cằn sỏi đá này. Cái văn hóa chụp giật, mánh mung để luồn lách từng chuyến xe gỗ đi qua trước người kiểm lâm háu đói tham ăn.

Dù mới học lớp 6 nhưng tôi đã có những suy nghĩ và một linh cảm khác với những đứa trẻ bình thường. Nhưng xét cho cùng thì cũng không lạ lắm, vì đó chỉ là cách tư duy và suy luận theo logic. Chúng ta đang thở bằng oxy và nguồn tinh lọc oxy cho không khí là cây xanh. Cây xanh giữ nước, giữ rừng và lọc sạch không khí, trả lại oxy cho ta thở,

như tôi đã học và đọc trong sách vậy. Có người mua gỗ thì mới có người vào rừng đốn gỗ. Tôi có đọc một câu ghi trên tấm bảng thật lớn tại một ngã 3 của xã: “Cháy rừng như thể cháy nhà, đốt rừng như thể đốt da thịt người.” Tôi liền về nói lại với mẹ tôi, làm nghề buôn gỗ lậu nguy hiểm quá, mẹ nên tìm kiếm ngành nghề buôn bán khác mà làm, mỗi lần kiểm lâm rượt đuổi xe chở gỗ lậu không khác gì một con hổ đang đuổi theo để vồ lấy con linh dương. Tôi bị tát một bạt tai vì cái kiểu ăn nói “con nít” như thế.

Những năm sau đó, gia đình tôi gặp tai nạn liên tiếp, cũng vì kiểm lâm rượt đuổi và bắn vào bánh xe như thế. Tài xế chết, ông anh bị thương, của cải mất tất cả, gia đình tan nát hết. Đó là năm đầu tôi vào đại học.

Tôi không phải là nhà ngoại cảm, nhưng những điều tôi quan sát và linh cảm tôi mách bảo điều gì thì hầu như là nó sẽ xảy ra vài năm sau, hoặc có khi đến cả chục năm sau.

Sống trong một môi trường văn hóa như thế, tôi chỉ biết tự cứu mình và tự giáo dục mình. Vì thế tôi tìm cách xa nhà, càng xa quê càng tốt, đến những nơi mà người xung quanh chẳng biết tôi là ai. Tôi có cảm giác ghê sợ cái văn hóa giáo dục háo danh, theo kiểu con nhà này phải hơn nhà kia, con nhà này phải kiếm tiền hơn con nhà kia... Cứ đem tiền về nhà càng nhiều càng tốt, thế là đủ rồi.

Những cái tết ngày xưa, tôi còn cảm nhận được niềm vui và sự gần gũi, nhưng càng ngày tôi càng thấy khoảng cách lớn dần, không thể chia sẻ được, và có chia sẻ chắc chắn cũng không ai hiểu được.

Nỗi khổ

và sự mất mát lớn của người con, người em không phải là không được thừa kế tài sản hay một đống tiền thừa thải, mà chính là sự mất mát những hoài bão, những nhân cách lớn mà lẽ ra người cha, người mẹ, người anh, người chị phải ươm mầm cho con, cho em, cho cháu sau này.