Sau khi kết khoá An cư Kiết đông mười ngày tại Khánh Anh Đại Tự ở Pháp, Hoà thượng Phương trượng Tổ đình Viên giác - Hannover, Đức quốc đã gọi Môn phong Viên giác ngồi lại để thông báo vài việc Phật sự mà lâu nay Hoà thượng đã “khắc khoải trong lòng”, nhất là việc Trung Tâm Tu Học Viên Giác tại Bồ đề Đạo tràng - Ấn độ.

Chúng tôi về lại Thụy sĩ thu xếp Phật sự tại bổn tự Chùa Viên Minh, nên đủ duyên lành tháp tùng cùng Hòa thượng trở lại Ấn độ sau nhiều năm xa cách.

Sau buổi họp nội bộ gồm có Hòa thượng Phương trượng, TT Thích Hạnh Nguyện, TT Thích Như Tú, TT Thích Hạnh Định, Đại Đức Thích Hạnh Bổn và Ni sư Thích Nữ Tuệ Đàm Hương, đã dàn xếp ổn định việc đề cử nhân sự điều hành Trung Tâm Tu Học Viên Giác - Ấn độ xong. Hòa thượng đề nghị đi thăm các thánh tích gần khu vực Bồ Đề Đạo Tràng.

Nhân dịp này, Hoà thượng đưa chúng tôi đi đảnh lễ các thánh tích Phật giáo nơi thành Vương-xá xưa. Dường như những nơi này đã và đang đi vào tâm khảm của bao thế hệ hơn hai ngàn sáu trăm năm lịch sử.

Lần này trở lại Ấn độ theo bước chân thầy như dò tìm mạch sống của Chánh pháp nơi đất trời thiêng liêng này, một thời đã từng thấm nhuần pháp âm vi diệu của Đức Thế Tôn và các Thánh đệ tử.

Ngày 27.01.2026, hoà trong gió sớm của mùa đông bắc Ấn, đoàn gồm Hoà thượng và tám thầy cô, khởi hành lúc 5 giờ sáng, xe từ từ lăn bánh và chẻ lớp màn sương mai mù mịt để đi về thành Vương-xá. Hơn hai tiếng sau, chúng tôi dừng chân và hướng về đỉnh núi Linh Thứu, nương theo bước chân của người xưa – Vua Tần-bà-sa-la đã từng lên Hương thất của

Phật để đảnh lễ và thọ pháp hỷ lạc.

Con đường gập ghềnh ngày xưa, nay đã lót đá bằng phẳng, lặng lẽ dẫn lên cao, nhìn rêu phong bên vách núi tựa như những trang sử xanh, oai hùng biết bao, mỗi bậc đá như một nhịp thở, nhắc chúng ta hãy chậm rãi và an trú trong tỉnh thức. Đặt chân đến Hương thất của Đức Phật, đoàn đảnh lễ và tụng một thời kinh ngắn. Tiếng kinh vang lên giữa đỉnh núi như chạm đến mạch nước ngầm thấm sâu vào thung lũng, vào vách đá, vào cõi lòng của kẻ xuất gia và tại gia, đang lắng dần các gợn sóng lăn tăn. Ở đó, hương xưa của Pháp Hoa dường như chưa từng phai mùi nắng, mùi gió, mùi của sự tịch lặng khó gọi tên.

Đoàn nối bước theo Hoà thượng đến thạch động của các ngài A-nan và ngài Xá-lợi-phất để đảnh lễ. Trước cửa thiền thất ấy, gió thổi nhẹ như nghe ra một niềm kính tín thầm lặng. Ngài A-nan đa văn đệ nhất, nhu hòa, cẩn trọng gìn giữ kho tàng Chánh pháp. Ngài Xá-lợi-phất trí tuệ quán chiếu, bình thản như trời trong sau cơn mưa. “Hồi Tiểu hướng Đại ngộ viên thông. Hiện tỳ kheo ảnh hưởng chúng. Công thành thân thối bất cư công”. Đảnh lễ các bậc thánh đệ tử, chúng con tự nhắc mình làm sao học được như A-nan, quán chiếu như Xá-lợi-phất, để đường dài giải thoát không còn mịt mù đen tối.

“Bảo sở tìm về xa tận kiếp,
Thương dòng hoa lệ mắt ai mong!” 
Mặc Nhiên

Từ sườn đông núi Linh Thứu, đoàn đi bộ sang phía bên kia, nơi tháp Hòa Bình vươn trắng giữa trời xanh và chùa Nhật Bản an tĩnh dưới những tán cây rừng. Gần đến nơi, tiếng trống Diệu Pháp Liên Hoa Kinh vang lên bay theo chiều gió làm dịu đi những đôi chân trần mệt mỏi. Những đoàn người hành hương khác vẫn tiếp tục chinh

phục các bậc thang cao để được nghe tiếng trống ấy như lời kinh vô tự giữa rừng sâu. Trong không gian trang nghiêm, chúng tôi được nghe Hòa thượng nói tiếng Nhật và quỳ trước điện niệm Tựa Tôn kinh “Nam Mô Diệu Pháp Liên Hoa Kinh” một tràng hạt, sau đó được vị quản lý ngôi chùa người Nepal thỉnh Hoà thượng và đoàn vào trai đường dùng Matcha Nhật bản. Hoà thượng đã ghi vào sổ lưu niệm của chùa Nhật bằng tiếng Nhật.

Chúng tôi ngồi quây quần bên Hoà thượng được nghe kể chuyện về một thời du học Nhật bản, về Tam tạng Pháp sư Huyền Trang. Bóng dáng của một bậc cầu pháp hiện ra trong tâm trí của chúng tôi, như rằng gầy guộc mà kiên cố, lẻ loi mà không cô độc, vì đồng hành với chí nguyện lớn. Sa mạc nóng bỏng, tuyết sơn buốt giá, ranh giới ngôn ngữ và văn hóa xa lạ… tất cả chỉ là những chặng đường thử thách cho một niềm tin trong sáng và bền chí. Con đường Ngài đi, cuối cùng hóa thành chiếc cầu nối phương Đông - phương Tây, nối học thuật với hành trì, nối quá khứ vào hiện tại bằng những bản dịch Hàn lâm trong sáng lưu đời cho hậu thế.

Chiều xuống dần trên lưng núi, đoàn trở bước. Chúng tôi ghé đền tưởng niệm ngài Huyền Trang, nơi hơi thở thời gian như chậm lại để những người sau được bày tỏ niềm tri ân. Trên gương mặt của Hoà thượng Phương trượng đã hiện rõ sự hoan hỷ, sự có mặt và sự tiếp nối sở học của người xưa. Chúng tôi đảnh lễ thánh tượng, chụp hình lưu niệm và ngồi lại bên hiên thềm để được nghe Hòa thượng kể chuyện.

Chúng tôi đến Tịnh xá Trúc Lâm, nơi khu rừng tre đong đưa trong gió, tiếng lá xào xạc như nhắc lại chuyện xưa. Nơi đây, Vua Tần-bà-sa-la từng dâng cúng

làm tịnh xá. Và nơi đây, cũng biết bao lời pháp thoại từng gieo hạt giống giải thoát cứu đời. Trúc Lâm không chỉ là địa danh, mà là biểu tượng của thanh tịnh, của niềm tin, của sự thầm lặng nhưng đã bao bọc, nuôi dưỡng bao tâm hồn giải thoát dành cho Tăng đoàn và Chánh pháp.

Chặng cuối, chúng tôi dừng ở nơi từng giam cầm Vua Tần-bà-sa-la. Nơi này chỉ còn lại nền đá lạnh lẽo và khung trời xám xịt, khiến người lữ khách đứng lặng im. Câu chuyện về một bậc minh quân vướng vòng nhân duyên trái nghịch gợi niềm cảm kích khó nói thành lời. Ở đó, vô thường không còn là khái niệm trong sách vở, mà là hơi sương đọng trên đá, là dấu chân người xưa mờ dần dưới rêu phong bụi đường, là tiếng gió quẩn quanh những phế tích im lìm. Vì đây đã từng là Vương Xá thành sầm uất. Kinh đô rực rỡ của một thời mà nay phồn hoa ấy chỉ còn lại trong ký ức gạch vụn và bóng nắng nghiêng nghiêng.

Sự ngậm ngùi ấy, với chúng tôi, không phải là nỗi buồn mịt mù xa xăm mà là cánh cửa mở ra sự hồi tưởng. Nhìn lại một ngày hành hương, mỗi điểm dừng đều hóa thân thành một bài học quý giá dành cho mỗi hành giả.

Một ngày đường, mà như đi qua cả một bản đồ tâm linh đến đất Phật. Chúng con cung kính tri ân Hòa thượng Thích Như Điển Phương trượng Tổ Đình Viên Giác - Hannover. Tuy tuổi sắp 80, tay chống gậy nhưng chân không chùn, gối chưa mỏi, mà ngài vẫn truyền năng lượng và sự nhiệt huyết đến thế hệ sau. Hôm nay, Thầy đã làm người dẫn đường bằng những bước chân chánh niệm, lời kể chuyện đông tây kim cổ đầy trí nhớ và tuệ giác. Chúng con thật đầy đủ duyên lành cùng Hòa thượng thăm viếng và

đảnh lễ các thánh tích Phật giáo như làm sống lại mạng mạch Phật pháp ngay bây giờ và ở đây.

Khi rời Vương Xá thành, hoàng hôn buông nhẹ xuống như tấm lụa mỏng phủ lên núi đồi. Linh Thứu Sơn vẫn đứng đó, bất động mà linh động, như một ấn chứng cho lời dạy vượt thời gian. Chúng con thầm nguyện học hạnh ngài A-nan để gìn giữ pháp tạng, theo tướng quân chánh pháp trí tuệ Xá-lợi-phất để soi chiếu tự tâm, nương chí Huyền Trang để vững lòng cầu pháp, noi gương Vua Tần-bà-sa-la để nuôi dưỡng tâm hộ pháp. Nguyện đem những gì cảm nhận được trong một ngày trở về nơi thánh địa, làm thành hạt giống lành gieo khắp bốn phương, để người hữu duyên nhận ra con đường sáng rực giải thoát ngay trong từng bước chân, từng hơi thở. Và như thế, dù Vương Xá thành đã lùi vào lớp bụi của thời gian, của lịch sử, nhưng nó vẫn in sâu đậm vào trong ký ức của mỗi người con Phật.

Trên đỉnh Linh Thứu Sơn, lời kinh như vẫn ngân vang, không chỉ trong gió núi, mà cả trong lòng những ai biết dừng lại để lắng nghe. Hay như Đại điện tại Trung Tâm Tu Học Viên Giác nơi Bồ Đề Đạo Tràng vẫn là nguyện vọng của Tăng Ni và Phật Tử Hải Ngoại, luôn tồn tại và phát triển. Bởi ở đó, phồn hoa có thể tàn, triều đại có thể đổi, nhưng Từ bi và Trí tuệ nếu được khéo giữ và khéo hành thì vẫn tiếp tục thắp sáng đường đi cho người sau, như vì sao nhỏ luôn ngự trị giữa bầu trời đêm rộng lớn.