Giọng đọc: Trường Tân


Thiền sinh: Hôm qua con đang đi đường bỗng có một vật bay tới, con nhắm mắt lại, con chưa kịp biết nó là cái gì, cũng không ý thức là phải nhắm mắt để bảo vệ thế mà mắt con nhắm lại tự nhiên, ở đó không có tác ý, không có suy nghĩ phải không ạ?

Nhà sư: Chúng ta không nhận ra được sự làm việc rất nhanh của Tâm nhưng kỳ thực nó đã biết rồi, Tâm không biết thì làm sao cô nhắm được mắt?! Tâm đó là tâm gì không quan trọng, việc nhận ra cơ chế vận hành của tâm quan trọng hơn, sau này sẽ rõ hơn.
Chúng ta cứ tưởng mọi thứ là hoàn toàn tự nhiên nhưng Tâm đã biết tất cả những cái xảy ra. Khi đi xuống cầu thang thì bậc cao thấp ra sao, lực bao nhiêu là tâm đã ghi nhận hết rồi … Không có chuyện tự nhiên đi xuống, nếu nói là tác ý đi xuống thì đó chỉ là một phần, còn các tiến trình khác đã chạy qua rất nhanh. Có thông tin là tâm đã bắt và xử lý rồi, sau đó mới đưa ra giải pháp.

Thiền sinh: Xin Sư giảng thêm về Chánh Niệm tự nhiên ạ?

Nhà sư: Vậy thế nào là tự nhiên? Không can thiệp để nó tự nhiên diễn ra hay nó hoạt động mà ta không biết thì cũng coi là tự nhiên? (im lặng một lát) Người ta nói đến Chánh Niệm tự nhiên thì cũng là cơ chế như vậy, tức là không để ý thì Chánh Niệm và trí tuệ vẫn có mặt.
Tuy nhiên, sự tự nhiên này cần được huân tập, càng phải được lặp đi lặp lại nhiều lần thành bản năng. Bản năng đầu tiên của người gọi là bản năng gốc, bản năng được huân tập là bản năng thứ hai, đó là bản năng có Chánh Niệm, sống với sự

hiểu biết. Có nhiều cái chúng ta nghĩ là tự nhiên nhưng kỳ thực nó được huân tập rất nhiều lần không chỉ trong kiếp hiện tại mà còn trong vô số kiếp quá khứ.
Khi một đứa trẻ nhìn thấy một trái ớt, nó rất thích vì có màu đỏ. Nhưng mỗi lần đứa trẻ đến gần đĩa ớt, mẹ nó cầm roi đe thì việc đó tạo thành phản xạ đối với trẻ. Lần sau, có để trái ớt ở gần là nó không dám đến gần, và cứ đến gần là tâm có phản xạ phòng vệ. Thực ra để có phản xạ phòng vệ của tâm thì trước đó phải có các thông tin và phải được huân tập.