• bây giờ:

  np. Lúc này. Khi sang mẹ chẳng cho sang, bây giờ quan cấm đò ngang không chèo (cd)

• bơi :

  nđg. 1. Lấy mái chèo ấn vào nước để đẩy thuyền đi. Bơi Đăm rước Giá hội Thầy, Vui thì vui vậy, chẳng tày Giã-La (c.d). Bơi Đăm: bơi trải, bơi thuyền ở làng Đăm (tỉnh Hà Đông).
  2. Lấy tay chân đạp trong nước đưa mình đi.

• buồm :

  nd. Tấm đan bằng gai, cói hoặc bằng vải, treo lên ở thuyền để hứng gió cho thuyền đi. Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa (Ng. Du). Buồm cánh én: buồm hình cánh én treo trước mũi thuyền. Buồm câu: buồm nhỏ nhất ở sau lái. Buồm diều: buồm hình thang nhỏ thường gọi là buồm vuông, treo trên đầu cột buồm chính ở giữa thuyền và trên buồm hạc. Buồm hạc: buồm vuông treo ở dưới buồm diều, ngay cột buồm chính. Buồm hoàng: buồm vuông treo ở dưới buồm hạc và ngay cột buồm chính. Buồm lan, buồm loan: buồm vuông lớn ở dưới buồm hoàng, giăng ngay ở cột chính và sát boong thuyền. Buồm phụng: Như buồm hạc. Buồm thước: buồm vuông treo gần trên đầu cột buồm sau lái. Buồm ưng: buồm chéo lớn ở sau lái.

• cải lương :

  hIđg. Sửa đổi cho tốt hơn. Cải lương tục lệ hương thôn.
  IId. Cách diễn tuồng theo một lối được sửa đổi cho hợp, cho hay hơn xuất phát từ 1920 ở Nam Bộ về sau trở thành một nghệ thuật diễn tuồng đặc biệt của Nam Bộ như hát chèo của Bắc bộ, hát bội của Trung Bộ.

• cày ải:

  nđg. Cày rồi để đó cho bở, cho ải đất trước mùa trồng trỉa. Cày ấp: cày nghiêng lưỡi cho đất lật thành luống. Cày nỏ: cày lên để cho đất khô. Cày rang: cày lần thứ nhì. Cày trở: cày lật đất lại. Cày vỡ: cày lần thứ nhất. Cày dầm: cày lúc ruộng còn nước để ngâm cho đất mềm. Cày ngang: cày lại theo đường chéo chữ thập với đường cày trước. Cày mò: cày ở ruộng ngập nước ở vùng đồng trũng.

• cặc :

  nd. Tiếng tục để gọi dương vật. Roi cặc bò: roi làm bằng gân bò phơi khô quấn chéo nhau. Cặc bần: rễ nhỏ ngược lên khỏi mặt bùn của cây bần.

• chằng chéo:

  nt. Giao chéo nhau theo nhiều hướng. Những mối liên hệ chằng chéo.

• chèo bẻo:

  nd. Giống chim lông đen, mỏ sắc, đuôi dài và chẻ thành hai như đuôi cá, thường trời chưa sáng đã kêu. Chèo bẻo đánh qua, ác là đánh lại (t.ng).

• cheo chéo:

  nđg. Như chéo véo.

• chèo chẹo :

  nđg. Đòi rất dai, làm khó chịu. Đòi ăn chèo chẹo cả ngày. Bị chủ nợ chèo chẹo.

• chèo chống :

  nđg. Chèo và chống cho thuyền đi, xoay xở đối phó với nhiều khó khăn. Một mình chèo chống nuôi đàn con.

• chèo kéo:

  nđg. 1. Cố nài, cố xin, cố mời. Chèo kéo khách hàng.
  2. Kéo giằng co. Hai bên còn chèo kéo, chưa ngã ngũ ra sao cả.

• chéo khăn :

  nd. Góc khăn. Lấy chéo khăn lau nước mắt.

• cheo leo:

  nt. Thẳng đứng và cao, ở trên mé cao có thể rơi xuống: Một đèo, một đèo lại một đèo, Khen ai khéo tạc cảnh cheo leo (H. X. Hương).

• chẻo lẻo:

  nđg. Nói nhiều về nhiều chuyện, kể cả chuyện kín của người. Lại chẻo lẻo rồi.

• chẻo mồm:

  nđg. Như Chẻo lẻo. Cũng nói Chẻo mồm chẻo mép.

• chèo queo :

  nđg. Nằm nghiêng và co mình lại như bị lạnh. Một vợ nằm giường lèo, Hai vợ nằm chèo queo (t.ng)

• cheo veo :

  nt. Như Cheo leo.

• chéo véo:

  nđg. Nói giọng chát chúa khó nghe. Làm gì mà chéo véo mãi thế?

• chon von :

  nt. Cao và cheo leo. Núi chon von.

• chồng chéo:

  nđg. Chồng lên mỗi cái theo một hướng. Công việc chồng chéo lên nhau.

• chơi vơi :

  nt. Cheo leo, trơ trọi, không bám víu vào đâu. Thuyền chơi vơi giữa biển.

• chu chéo:

  nđg. La lối gay gắt. Chu chéo cả ngày.

• cưới :

  nđg. Làm lễ lấy vợ, lấy chồng. Bao giờ tiền cưới trao tay, Tiền cheo làng lấy mới hay vợ chồng (c.d). Lễ cưới. Cưới vợ, Cưới chạy tang: cưới trước khi sắp có tang và cốt để tránh thời kỳ tang chế kéo dài lâu.

• dé chân chèo :

  nđg. Cách đứng một chân chếch sang một bên phía trước, một chân lùi về phía sau, như người đứng chèo đò.

• đồ thư:

  hd. Tranh và sách. Đồ thư đôi bạn phong quang một chèo (Ng. H. Tự).

• đưa đò:

  nđg. Chèo đò đưa khách qua sông.

• gả bán:

  nđg. Gả có đủ cheo cưới theo tục lệ cổ truyền. Con gái đã gả bán về nhà người ta.

• gay:

  nđg. Vặn vòng dây vào cột chèo để siết chặt cây chèo. Gay chèo.

• giã đám:

  nđg. Kết thúc đám hội, mọi người chuẩn bị ra về. Hội chèo giã đám.

• giầm:

  nd. Chèo nhỏ cầm tay mà bơi. Cũng viết Dầm.

• hát cách:

  nd. Điệu hát chèo nhịp độ khoan thai, nghiêm chỉnh, để giáo đầu hay giới thiệu.

• hề gậy:

  nd. Vai hề trong chèo cổ, tay cầm gậy vừa múa vừa hát.

• hề mồi:

  nd. Vai hề trong chèo cổ, tay cầm mồi lửa vừa múa vừa hát.

• hò :

  nId.1. Một điệu dân ca khi lao động có đoàn, nhiều người phụ họa. Hò mái đẩy, hò mái nhì: điệu hò khi chèo đò. Hò giã gạo: điệu hò khi giã gạo.
  2. Một trong năm âm của nhạc Việt Nam.
  IIđg. Hát lên câu hò. Hò một câu. Hò đối đáp.

• hò khoan:

  nc. Tiếng đệm nhịp trong một số điệu hò, như hò chèo thuyền chẳng hạn.

• kéo :

  nd. Dụng cụ để cắt, gồm hai lưỡi chéo nhau. Kéo cắt vải. Kéo cắt tóc.

• khảo :

  nđg. 1. dùng hình cụ để tra kẻ có tội. Nào ai có khảo mà mình lại xưng (Ng. Du).
  2. Đánh. Cheo làng cỗ bảy quan hai, Lệ làng khảo rẻ trăm hai mươi vồ (c.d).

• khăn mõ quạ:

  nd. Khăn chít đầu của phụ nữ, gấp chéo thành góc nhọn như cái mỏ quạ trước trán.

• khoả :

  nđg. 1. Đưa qua đưa lại để làm cho đầy, cho bằng. Khỏa đất cho đầy lỗ.
  2. Nhúng xuống nước rồi quơ qua quơ lại. Khỏa chân xuống ao cho sạch đất. Mái chèo khỏa nước.

• khua:

  nđg. 1. Quơ qua quơ lại. Khua mái chèo.
  2. Đánh, gõ liên tiếp làm cho có tiếng kêu. Mái chèo khua nước. Tiếng guốc khua vang thành phố.
  3. Làm giựt mình thức giấc bằng tiếng ồn. Đang ngủ ngon, bị khua dậy.

• kịch hát:

  nd. Loại kịch dùng lời hát với các làn điệu nhất định để trình bày nội dung vở kịch. Chèo ở Bắc Bộ và cải lương ở Nam Bộ là những loại kịch hát.

• ma phương:

  hd. Nhiều số đặt theo hình vuông làm thế nào mà cọng các số hàng ngang, hàng dọc, đường chéo cũng đều có một tổng số như nhau.

• mái :

  nd. Phần giẹp của cây chèo, loại chèo có lấp vào cọc. Xuôi chèo mát mái.

• mái chèo:

  nđg. Chèo dài lắp cọc vào, phân biệt với mái dầm.

• mái dầm:

  nd. Chèo ngắn, cầm tay để bơi thuyền nhỏ.

• mổ :

  nđg. Dùng mỏ nhặt thức ăn hay đánh nhau. Gà mổ thóc. Hai con chèo bẻo mổ nhau.

• ngã :

  nđg. 1. Đổ, nhào xuống đột ngột. Đường trơn, bị ngã. Bị đánh ngã. Chị ngã em nâng (tng).
  2. Chết. Những chiến sĩ đã ngã ngoài mặt trận.
  3. Không giữ vững được tinh thần ý chí. Bị ngã trước những cám dỗ về danh lợi. Chớ thấy sóng cả mà ngã tay chèo (tng).
  4. Xác định rõ ràng dứt khoát. Ngã giá. Bàn cho ngã lẽ.

• nhằng nhịt:

  nt. Có nhiều đường đan chồng chéo lên nhau. Dây điện mắc nhằng nhịt.

• nhì nhằng:

  nt.1. Ngoằn ngoèo và đan chéo vào nhau. Chớp lóe nhì nhằng.
  2. Không rạch ròi, có sự nhập nhằng. Nhì nhằng trong việc thanh toán nợ nần.
  3. Không ra tốt cũng không ra xấu. Làm ăn nhì nhằng. Đau ốm nhì nhằng.

• om:

  nđg. Sửa soạn. Om cọc chèo để cho thuyền đi.

• phân ước:

  hd. Đại lượng chứa đúng một số nguyên lần trong một đại lượng khác. Đường chéo và cạnh của một hình vuông không có phân ước chung.

• quai chèo:

  nd. Dây buộc vòng để móc mái chèo vào cột chèo.

• ràn rạt:

  np. Chỉ hoạt động tạo thành tiếng khua động mạnh, đều và liên tiếp từng loạt trong không khí, trong nước. Mưa ràn rạt. Mái chèo khua nước ràn rạt.

• sa lệch:

  nd. Điệu hát chèo thiết tha, ý nhị, lời theo thơ lục bát.

• thuyền:

  nd. Phương tiện giao thông nhỏ trên mặt nước, hoạt động bằng sức người, sức gió. Chèo thuyền. Thuyền buồm.

• tự ải:

  hdg. Tự thắt cổ chết; tự tử. Chèo ghe ra sông cái tự ải cho rồi... (cd).

• vá chằng vá đụp:

  nđg. Vá chồng chéo nhiều lớp.

• vô ước:

  ht. Chỉ hai lượng cùng loại nhưng không có phân ước chung. Cạnh và đường chéo của hình vuông là hai đoạn thẳng vô ước.

• xà tích:

  hd. Dây lớn nhiều tao đan chéo với nhau như xương sống con rắn, đeo ở thắt lưng làm đồ trang sức.

• xếp bằng tròn:

  nđg. Ngồi gập hai chân lại và xếp chéo vào nhau, đùi và mông sát xuống mặt phẳng chỗ ngồi. Ngồi xếp bằng tròn rất nghiêm chỉnh.

• xoắn:

  nđg.1. Vặn hai đầu một vật hình sợi. Xoắn thanh sắt đã nung đỏ.
  2. Vặn chéo vào quấn chặt lấy nhau. Xoắn dây thừng.
  3. Quấn, bám chặt lấy. Con xoắn lấy mẹ.

TỪ ĐIỂN HỮU ÍCH CHO NGƯỜI HỌC TIẾNG ANH

DO NXB LIÊN PHẬT HỘI PHÁT HÀNH