Từ điển thuật ngữ Phật học »» Đang xem mục từ: Duy thức 唯識

---

KẾT QUẢ TRA TỪ

Từ điển Phật học Anh-Hán-Việt

• Duy thức 唯識
  
  [ja] ユイシキ yuishiki ||| (citta-mātra). "Consciousness-only (vijñapti-mātratā)." The theory that all existence is nothing but consciousness, and therefore there is nothing that lies outside of the mind. Consciousness-only was a major component of the thought of the school of Yogācāra 瑜伽行派. The Vijñānavādins explained the regularity and coherence of sense impressions as due to an underlying store of perceptions (ālaya-vijñāna) 阿頼耶識 evolving from the accumulation of traces of earlier sense perceptions. These are active, and produce impressions 種子 similar to themselves, according to a regular pattern, as seeds produce plants. Each being possesses a store of perceptions and beings which are generically alike will produce similar perceptions from their stores at the same time. Its doctrine reduces all existence to one hundred elements (法 dharmas) into five divisions, namely, mind, mental function, material, not concomitant with mind and unconditioned, dharmas. According to this school, the external world is created when the ālaya (storehouse) consciousness is influenced ('perfumated') 薫 by "seeds" or effects of good and evil deeds. Another important contribution of the Consciousness-only thinkers was that of the three natures of imaginary, provisional and real. See sanxing 三性 for details. The major framework of Consciousness-only theory was developed by Maitreya 彌勒 and the two brothers Vasubandhu 世親 and Asaṅga 無著 in such treatises as the Abdhidharma-kośa-bhāsya 倶舎論, the Triṃśikā Vijñaptimātratāsiddhiḥ (Thirty Verses on Consciousness-only) 唯識三十頌, Mahāyāna-saṃgraha 攝大乘論, and the Yogācārabhūmi-śāstra 瑜伽師地論. Consciousness-only doctrine was also defined in sutras such as the Saṃdhinirmocana-sūtra and Śrīmālā-sūtra 勝鬘經. The Mahāyāna-saṃgraha, for example, says "All conscious objects are only constructs of consciousness because there are no external objects. They are like a dream" (如此衆識唯識 以無塵等故 譬如夢等) 〔攝大乘論 T 1593.31.118b12〕(Keenan 1992: 40). (s: citta-mātra; vijñapti-mātratā).
  => Giáo lý chủ trương tất cả mọi sự hiện hữu đều do tâm, do vậy, không một hiện tượng nào ngoài tâm mà tồn tại. Duy thức là một tư tưởng chủ đạo của Du-già hành phái (s:Yogācāra; c: 瑜伽行派). Các học giả Duy thức giải thích quy luật và sự liên kết của các giác quan nhờ vào thức ẩn tàng (a-lại-da thức; s: ālaya-vijñāna;) 阿頼耶識) và từ tập hợp của năm giác quan trước (tiền ngũ thức). Đó là sự tạo tác, và tạo nên chủng tử (種子) tương ưng với việc mình đã làm, theo quy luật thông thường, hạt giống sẽ kết thành cây trái. Mỗi chúng sinh đều có tàng thức và những chúng sinh tương tự như nhau sẽ tạo ra những nghiệp thức giống nhau phát xuất từ tàng thức vào cùng một thời gian như nhau. Giáo lý Duy thức quy gọn các hiện tượng trong 100 pháp (c: 法; s: dharmas) thành 5 nhóm: sắc pháp, tâm pháp, tâm sở pháp, tâm bất tương ưng hành pháp và vô vi pháp. Theo tông Duy thức, thế giới bên ngoài sẽ tạo nên khi tàng thức huân tập bởi “chủng tử”, hay là kết quả của các việc làm tốt xấu trong quá khứ. Một đóng góp quan trọng khác của các nhà tư tưởng Duy thức là ba tính chất ảo, giả tạm, và hiện thực của các hiện tượng. Xem chi tiết về Tam tính 三性. Nền tảng của giáo lý Duy thức được phát triển bởi Di-lặc và hai anh em Thế Thân, Vô Trước, trong những luận giải như Câu-xá luận, Duy thức tam thập tụng, Nhiếp đại thừa luận, Du-già sư địa luận. Giáo lý Duy thức cũng được trình bày rõ trong kinh Giải thâm mật và kinh Thắng Man. Như trong Nhiếp đại thừa luận có nói: “Các (đối tượng của) thức ấy đều do (ý) thức tạo nên, vì vốn (ngoài tâm) không có cảnh trần nào cả, chúng chỉ như mộng”(如此衆識唯識 以無塵等故 譬如夢等).

TRA THEO VẦN TRONG CÁC TỪ ĐIỂN

Hướng dẫn: Quý vị có thể nhập nguyên một từ để tìm xem tất cả những từ ngữ bắt đầu bằng từ đó. Ví dụ, nhập quyết để xem Quyết định tâm, Quyết định tạng luận, Quyết định tín v.v...

Mua sách qua Amazon sẽ được gửi đến tận nhà - trên toàn nước Mỹ, Canada, Âu châu và Úc châu.

XEM TRANG GIỚI THIỆU.

---

      

---