thị hiện:

(示現) Phạm:Pràtihàrya. Hàm ý là hiển bày, hiển hiện. Cứ theo kinh Hoa nghiêm quyển 23 (bản dịch cũ) và luận Đại thừa a tì đạt ma tạp tập quyển 4, vì giáo hóa chúng sinh nên chư Phật vàBồ tát biến hiện ra nhiều thân hình, như 32 tướng tốt, 80 vẻ đẹp của đức Phật và 33 thân tướng của bồ tát Quán âm... Ngoài ra, chữ sắc của cõi Sắc, thông thường có nghĩa là vật chất, nhưng trong ngữ ý cũng có hàm nghĩa biến ngại, thị hiện. Luận Câu xá quyển 2 (Đại 29, 7 thượng) nói: Trong 18 cõi thì cõi Sắc có thấy, vì có thể thị hiện đây, kia sai khác. Trong các kinh có ghi chép rất nhiều về danh tướng thị hiện và giải thích rõ ý nghĩa các danh tướng này. Như 3 thị hiện nói trong kinh Thương ca la trong Trung a hàm quyển 35 như sau: 1. Như ý túc thị hiện (Phạm:Fddhipràtihàrya,Pàli:Iddhi-pàỉihàriya). Cũng gọi Thầntúcbiến hóa thị hiện, Thần túc biến hóa, Thần túc thông thị hiện, Thần túc giáo hóa, Vô lượng thần túc, Thần thông biến hiện, Thần lực thần biến, Thần cảnh thần biến, Thần biến thị đạo, Thần thông luân, Thần biến luân, Thân luân. Nghĩa là Sa môn Phạm chí có đầy đủ đại uy đức, có năng lực từ 1 thân biến ra vô số thân, lại nhập vô số thân vào 1 thân, đi qua tường vách giống như đi giữa đồng trống, lướt trên mặt nước giống như đi trên đất liền, ngồi kếtgià phóng lên giống như chim bay liệng trong hư không, vô ngại tự tại. Tướng thị hiện này lấy Thần cảnh thông trong 6 thông làm tự tính. 2. Chiêm niệm thị hiện (Phạm: Àdezanà-pràtihàrya,Pàli:Àdesanàpàỉihàriya). Cũng gọi Tha tâm thị hiện, Ngôn giáo giáo hóa, Quán sát tha tâm thần túc, Tri tha tâm tùy ý thuyết pháp, Kí thuyết biến hiện, Kí thuyết thần biến, Kí tâm thị đạo, Kí tâm luân, Tha tâm luân, ý luân. Nghĩa là Sa môn Phạm chí dùng tha tướng, tha niệm, tha tư, tha thuyết để xem xét các pháp như tha ý, quá khứ, hiện tại, vị lai, tâm, tâm sở hữu... Tướng thị hiện này lấy Tha tâm thông(Thần thông biết được ý nghĩ của người khác) trong 6 thông làm tự tính. 3. Giáo huấn thị hiện (Phạm: Anuzàsana-pràtihàrya), Pàli: Anusasana-pàỉihàriya). Cũng gọi Giáo giới thị hiện, Lậu tận thị hiện, Huấn hối thị hiện, Giáo giới thần túc, Giáo giới thị đạo, Giáo giới luân, Thuyết pháp luân, Khẩu luân. Nghĩa là Sa môn Phạm chí đã tu đạo hạnh, diệt sạch các phiền não, chứng được tâm giải thoát, tuệ giải thoát, tự biết tự giác, tự chứng thành tựu, không còn chịu sinh tử luân hồi nữa, đồng thời đem điều mình chứng mình biết chỉ bảo cho người khác, rồi người này chỉ cho người kia cho đến vô lượng trăm nghìn người... Tướng thị hiện này lấy Lậu tận thông trong 6 thông làm tự tính. Bời vì, trong 6 thông chỉ lấy 3 thông trên đây (Thần cảnh thông, Tha tâm thông, Lậu tận thông) làm tự tính của 3 loại thị hiện, cho nên rất thù thắng. Đại thừa pháp uyển nghĩa lâm chương quyển 6, phần cuối, gọi 3 loại thị hiện nêu trên là Thần biến luân, Kí tâm luân và Giáo giới luân, đồng thời giải thích rõ tướng thị hiện như sau: 1. Tướng thần biến: Gồm có Năng biến và Năng hóa. Năng biến lại được chia làm 18 thứ và Năng hóa được chia làm 2 thứ.2. Tướng kí tâm: Gồm 6 thứ kí về tâm của 3 cõi, 5 đường có triền, có nhiễm, thắng trong liệt. 3. Tướng giáo giới: Gồm có 5 thứ như Già chỉ(ngăn cấm),Khai hứa(cho phép)... Ba thị hiện này là đức dụng thuộc 3 nghiệp thân, khẩu, ý của Như lai, tức Tha tâm luân là ý nghiệp của Như lai, Thần thông luân là thân nghiệp của Như lai và Thuyết pháp luân là khẩu nghiệp của Như lai, do đó mà làm cho chúng sinh thoát li ác nghiệp phiền não, hướng tới chính đạo.