tội ác:

(罪惡) Phật giáo chủ trương tâm tính của loài người vốn thanh tịnh(tâm tính bản tịnh, bản tính thanh tịnh), cái làm cho tâm tính ô nhiễm là 3 độc tham, sân, si; thời xưa gọi 3 độc này là Tội (Pàli:Sàvajja), hàm ýlà phải chịu trách phạt, nếu lìa bỏ 3 độc thì tâm tính được thanh tịnh. Đây là giáo thuyết của Phật giáo nguyên thủy. Nhưng Phật giáo Đại thừa thì không cho Tham là trọng tội. Kinh Ưubàli sở vấn (Phạm: Upàli-paripfccà) cho rằng tội do Sân tạo ra nặng hơn so với tội do Tham tạo ra, đó là vì phiền não trói buộc chúng sinh, chứ đối với Bồtát mà nói thì chẳng những không có tội ác mà cũng chẳng có tổn thất. Kinh Phươngtiệnthiệnxảo cũng cho rằng: Nói theo Bồ tát thì có 2 thứ tội cực nặng: Một là tội doSân sinh khởi, hai là tội do Si sinh khởi. Còn nói theo tội của tỉ khưu thì tiếng Phạm lààpatti, động từ của chữ này lààpadhàm ý lá rơi xuống; theo đó thì tỉ khưu do lỗi lầm mà bị đọa lạc, tức là phá giới.Chữ Tội nói trên đây, nếu biểu hiện về mặt hiện thực thì gọi là Tội báo (Pàli: Vajja); thông thường có nghĩa là được quả báo ác là do làm ác. Tăng chi bộ kinh thuộc Nam truyền nêu ra 2 loại quả báo là quả báo đời hiện tại và quả báo đời vị lai. Quả báo đời hiện tại chỉ cho hình phạt do vương quyền(hoặc luật pháp) gia hại trên thân thể, còn quả báo vị lai thì chỉ cho báo ứng trong đời vị lai bị đọa vào đường ác do các việc ác mà thân, khẩu, ý đã gây ra. Người ta nên sợ hãi tội báo hiện tại và vị lai. Nếu thấy tội báo mà sinh tâm sợ hãi thì người ta chắc chắn có thể thoát khỏi tất cả tội ác. Nguyên ngữ chữ Tội có bao hàm ý nghĩa cần phải lìa bỏ. Phật giáo ở thời kì đầu chủ trương có thể xa lìa, nhưng tội báo không phải là điều có thể xa lìa hoàn toàn, vì sau khi phạm tội, người ta ắt sinh tâm sợ hãi, cho nên đến thời kì Phật giáo Đại thừa không còn dùng từ ngữ có thể xa lìa với hàm ý mô hồ ấy nữa, mà lập thuyết chinh phục (Pàli:Patì), do động từ này mà sinh ra danh từ atyaya(tội, khổ não, nguy cơ, chết, tan vỡ) có tính chất rất mãnh liệt. Kinh Kim quang minh cho rằng chư Phật có lòng từ bi rất sâu xa đối với tất cả chúng sinh, chư Phật giải cứu chúng sinh ra khỏi hố sâu sợ hãi của tội ác. Con người phạm tội trong tình huống bất đắc dĩ, bị cái ác chinh phục, đối mặt với sự khổ não của nguy cơ tan vỡ, chết chóc... lúc ấy đã cảm thấy các tội không thể tránh khỏi, bèn nói cho mọi người biết về tội lỗi và nỗi sợ hãi này, nhưng không có cách nào giải thoát được; chỉ có tuyệt đối qui y chư Phật mới mong được các Ngài nhiếp thụ. Chỉ có khi nào ý thức tự ngã sợ hãi tội ác hoàn toàn ở vào trạng thái không vô thì nỗi sợ hãi tội ác mới tiêu tan. Đây là đạo lí được Phật giáo Đại thừa đề cao.