thức thân:

(識身) I. Thực Tế. Phạm: Bhùta-Koỉi. Tột cùng chân thực. Chỉ cho thực chứng Niết bàn, lìa hẳn hư vọng. Cũng chỉ cho lí thể của Chân như. Kinh Kim cương tam muội (Đại 9, 370 thượng) ghi: Đức Phật dạy: Pháp là thực tế, Pháp không có bờ mé (vô tế); tâm không bờ mé thìvàođược thực tế. Luận Đại trí độ quyển 32 (Đại 25, 297 hạ) nói: Thực tế là lấy pháp tính làmThực, chứng được pháp tính là Tế. Như bậc A la hán được gọi là trụ trong Thực tế. (...) khéo chứng nhập pháp tính, đó là Thực tế (...) .Thực tế chính là Niết bàn. Trung luận quyển 4 (Đại 30, 36 thượng) nói: Rốt ráo tìm cầu thực tế vô sinh tế của thế gian, Niết bàn, vì bình đẳng bất khả đắc nên không mảy may sai khác. Ý nói Niết bàn chính là Thực tế, còn sinh tử và Niết bàn cũng đều bình đẳng bất khả đắc, cho nên giống hệt nhau, không hề sai trái. Thiền tông thường dùng từ ngữ Thực tế lí địa để biểu thị thế giới bình đẳng nhất như, siêu việt tất cả vọng kiến sai biệt; hoặc biểu thị cảnh giới rốt ráo chân thực. Ngoài ra, từ Thực tế còn được dùng để biểu thị ý nghĩa thực sự hoặc thực tiễn, đối lại với lí luận, không luận... [X. phẩm Thực tế trong Đại phẩm bát nhã Q.25; kinh Lăng già a bạt đa la bảo Q.2; kinh Kim quang minh tối thắng vương Q.1; luận Đại trí độ Q.90; Đại thừa nghĩa chương Q.1; chương Qui sơn Linh hựu trong Cảnh đức truyền đăng lục Q.9]. (xt. Chân Như). II. Thực Tế (?-?) Tên vị tỉ khưu ni Trung Quốc, sống vào đời Đường, là 1 trong các vị đệ tử nối pháp của Thiền sư Mã tổ Đạo Nhất. Ni sư là người khích lệ Hòa thượng Câu chi, khiến Hòa thượng khởi tâm kính mộ Đại thừa. Cảnh đức truyền đăng lục quyển 11 (Đại 51, 288 thượng) nói: Hòa thượng Câu chi ban đầu trụ ở am, có vị Ni tên là Thực tế đến am đội nón, cầm gậy tích đi nhiễu quanh sư 3 vòng rồi thưa: Hễ nói được thì bỏ nón xuống. Ni sư nói 3 lần, sư đều không đáp được, Ni sư liền bỏ đi. Sư nói: Trời đã về chiều, hãy lưu lại một đêm! Ni sư nói: Hễ nói được thì ở. Sư cũng không đáp được, Ni sư lại bỏ đi.[X. Thiền uyển mông cầu Q. trung].