thiếu lâm tự:

(少林寺) I. Thiếu Lâm Tự. Chùa nằm dưới ngọn Ngũ nhũ, chân núi phía bắc núi Thiếu thất, ở phía tây bắc huyện Đăng phong, tỉnh Hà Nam, Trung Quốc, do vua Hiếu văn đế nhà Bắc Ngụy xây dựng vào năm Thái hòa 20 (496, có thuyết nói năm Thái hòa 21) để cúng dường Thiền sư Phật đà người Thiên trúc. Thời Thiền sư Phật đà, ở phía tây chùa có xây tháp xá lợi, phía sau tháp, xây Phiên kinh đài. Không bao lâu, có ngài Lặc na ma đề đến chùa này phiên dịch kinh luận. Năm Hiếu xương thứ 3 (527), ngài Bồ đề đạt ma người Ấn độ đến chùa này, ngồi xoay mặt vào vách mà tu định 9 năm, truyền pháp cho ngài Tuệ khả, sáng lập Thiền tông, sử gọi ngài Đạt ma là Sơ tổ của Thiền tông Trung quốc, chùa Thiếu lâm là Tổ đình. Từ đó, tăng tục nhóm họp rất đông, thiền pháp hưng thịnh. Sau Thiền sư Phật đà, đệ tử ngài là Tăng trù trụ trì chùa này. Sau vì pháp nạn bài Phật của Vũ đế nhà Bắc Chu xảy ra trong năm Kiến đức nên chùa đã bị phá hủy. Trong năm Đại tượng, Tĩnh đế xây dựng lại chùa, đặt tên là Trắc hỗ tự(chùa nhớ đến cha, tức Vũ đế) và thờ 120 vị Bồ tát tăng. Đời Tùy, vua Văn đế ban sắc khôi phục tên cũ(nhưng có thuyết nói Văn đế đổi tên là Trắc hỗ, đời Đường mới lấy lại tên Thiếu lâm). Đến cuối năm Đại nghiệp đời Tùy, trừ ngôi Linh pháp, còn toàn chùa đều bị bọn giặc núi phá hủy. Đầu đời Đường, chúng tăng chùa Thiếu lâm có công giúp Thái tông dựng nước, từ đó, chúng tăng thường luyện tập quyền thuật, Thiền tông và quyền thuật Thiếu lâm trở nên nổi tiếng, được lưu truyền rất rộng. Vua Cao tông và Vũ hậu Tắc thiên đều rất sùng kính, sửa sang cảnh chùa Thiếu lâm trang nghiêm thanh tịnh. Về sau, trải qua các cuộc chiến loạn ở cuối đời Đường đầu thời Ngũ đại, vận chùa dần dần sa sút. Năm Thuần hựu thứ 5 (1245) đời Nam Tống, ngài Tuyết đình Phúc dụ vâng mệnh vua Thế tổ đến trông nom chùa, xây dựng cổng chùa, các vị đệ tử của ngài là Linh ẩn Văn thái, Cổ nham Phổ tựu, Tức am Nghĩa nhượng, Thuần chuyết Văn tài... nối tiếp nhau trụ trì, mỗi vị đều chấn hưng Thiền phong, truyền thừa chính mạch Chùa Thiếu lâm Tháp lâm– mộ tháp ở bên ngoài cổng chùa Thiếu lâmĐộng thượng. Năm Ung chính 13 (1735) đời vua Thế tông nhà Thanh, chùa được trùng tu. Vào cuối đời Đường đầu thời Ngũ đại, chùa Thiếu lâm thuộcvềtông Lâm tế, từ các đời Kim, Nguyên về sau lại trở thành đạo tràng của tông Tào động, đến nay vẫn thế. Năm Dân quốc 18 (1929), bọn quân phiệt Phùng ngọc tường, Phàn chung tú... xua quân lính đến cướp phá, chùa hầu như bị hủy hoàn toàn. Năm Dân quốc 21 (1932), các ông Lâm sâm, Đới truyền hiền, Đỗ nguyệt sênh... góp công của trùng tu. Hiện nay trong chùa còn các kiến trúc như: Cổng chùa (Tam quan), nhà khách, đình Đạt ma, điện Bạch y, điện Địa tạng, điện Thiên Phật... Điện Thiên Phậtcũng gọi gác Tì lô, trong có bức bích họa vẽ 500 vị La hán triều bái đức Phật Tì lô giá na, rộng khoảng hơn 300m2, là tác phẩm đời Minh. Trong điện Bạch y có bức vẽ quyền phổ chùa Thiếu lâm và 13 vị tăng cứu vua Đường, là tác phẩm đời Thanh. Đình Đạt ma là nơi ngài Tuệ khả chặt cánh tay đứng trên tuyết để chờ đợi Tổ Đạt ma truyền pháp, cho nên cũng gọi là Lập tuyết đình. Am Sơ tổ và am Nhị tổ đều ở gần đó. Trong chùa vẫn còn bảo tồn được nhiều thạch khắc, nổi tiếng thì có: Tần vương cáoThiếu lâm tự chủ giáo bi, Vũ hậu thi thư bi, Linh vận Thiền sư công đức tháp minh, Tức am thiền sư bi... [X. Tục cao tăng truyện Q.4, 16; Quảng hoằng minh tập Q.10; Đại từ ân tự Tam tạng pháp sư truyện Q.9; Cảnh đức truyền đăng lục Q.3, 4; Thích thị kê cổ lược Q.2; Tục đăng tồn cảo Q.11; Thiếu lâm tự chí, Ngụy thư Q.114]. II. Thiếu Lâm Tự. Chùa ở dưới ngọn Tử cái thuộc dãy Bàn sơn, nằm về phía bắc huyện Kế, tỉnh Hà bắc, Trung quốc, được xây dựng trong năm Chí chính (1341-1367) đời Nguyên. Trên núi phía đông chùa có nhiều bảo tháp; trên núi phía tây chùa có động Hoa nghiêm rất nổi tiếng.